Schoenen waterdicht maken: dit werkt wel en dit niet

Je vertrekt met droge voeten en komt aan met een sok die je kunt uitwringen. Vervelend, en meestal onnodig, want de meeste schoenen kun je met een paar minuten werk veel beter tegen water beschermen dan ze uit de doos zijn.

Schoenen waterdicht maken doe je in drie stappen: eerst schoonmaken en volledig laten drogen, dan de beschermspray kiezen die bij het materiaal hoort, en die in twee lagen aanbrengen met de juiste tussentijd. Eén ding eerlijk vooraf: een spray maakt je schoen sterk water- en vuilafstotend, hij verandert hem niet in een waterdichte laars. Hieronder lees je wat dat verschil in de praktijk betekent, welke spray bij welk materiaal hoort, hoe je zoutranden en witte kringen weer wegkrijgt, en welke populaire hacks je beter kunt overslaan.

Waterafstotend of waterdicht: het verschil dat je moet kennen

Waterdicht betekent dat er onder druk en na langere tijd geen water doorheen komt. Dat vraagt om een membraan of een naadloze rubberen schil, en dat zit ingebouwd of niet. Een regenlaars is waterdicht.

Waterafstotend betekent dat vocht op het oppervlak blijft liggen en eraf parelt in plaats van in de vezels te trekken. Dat is precies wat een goede impregneerspray doet: elke afzonderlijke vezel krijgt een onzichtbare, ademende laag die vocht, vuil en olie afstoot. Je schoen blijft ademen, droogt sneller en blijft schoner, en een regenbui of een plas op straat wordt een niet-gebeurtenis in plaats van een probleem.

Wat het niet doet: een half uur door de stromende regen banjeren of door een beek waden houdt geen enkele spray tegen. Wie dat nodig heeft, koopt schoenen met een membraan. Voor negen van de tien dagelijkse situaties is waterafstotend precies genoeg, en het is de enige optie die je aan schoenen die je al hebt kunt toevoegen.

Stap 1: begin schoon en droog

Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen en die het resultaat maakt of breekt. Een beschermlaag hecht zich aan de vezel, niet aan het vuil dat erop ligt. Spray je over een stoffige of vlekkerige schoen, dan sluit je het vuil in en hecht de laag half.

1. Borstel droog vuil, zand en opgedroogde modder eraf. Wacht bij modder tot die hard is, want nat schrapen duwt het juist de naden in.
2. Is de schoen van suède, nubuck, canvas, mesh of textiel, breng dan Deep Clean Solution 03 aan op een met lauw water bevochtigde borstel en schrob tot er rijk schuim ontstaat. Wrijf het schuim droog met een schone microvezeldoek. Reinig altijd het hele oppervlak en niet alleen de vieze plek, anders zie je na het drogen kleurverschil. Test vooraf op een onopvallend stukje. Borstel, doek en reiniger zitten samen in de Deep Clean Kit.
3. Bij glad leer neem je de schoen af met een licht vochtige microvezeldoek, ook weer over het hele oppervlak.
4. Laat de schoen minimaal 24 uur op kamertemperatuur drogen. Niet op de verwarming, niet in de zon en niet voor de föhn.

Twijfel je of de schoen droog genoeg is? Voel aan de binnenkant en aan de zool bij de neus. Voelt het daar nog koel en klam, dan is hij het niet.

Stap 2: kies de spray die bij je materiaal hoort

Dit is het beslismoment. De verkeerde spray op het verkeerde materiaal geeft in het gunstigste geval geen effect en in het slechtste geval vlekken.

Suède, nubuck, canvas, mesh en textiel

Alles wat vocht opneemt gaat met Premium Protector 01. Denk aan suède, nubuck, katoen, denim, linnen, canvas, mesh, satijn, zijde, wol, tweed en sheepskin. Zo breng je hem aan:

1. Spray het totale oppervlak vochtig vanaf 10 tot 15 cm afstand.
2. Wrijf het voorzichtig in met een schone zachte borstel, zodat het zich vezeldiep bindt. Begin bij de lichtste kleuren en gebruik per kleur een andere borstel.
3. Herhaal die twee stappen minimaal één keer, met 10 minuten tussenpoos.
4. Neem niet-absorberende delen zoals metaal en rubber af en droog die.
5. Laat de schoen 24 uur op kamertemperatuur drogen.
6. Borstel gedroogd suède of nubuck licht op om de nerf en de kleurdiepte te herstellen.

Protector en borstel zitten samen in de Suède Protect Kit, en met reiniger erbij in de Sneaker Care Kit.

Glad leer en kunstleer

Leer neemt vocht anders op en vraagt om Premium Protector 02, die daarnaast de weerstand tegen slijtage verhoogt. Let op: de tijden zijn hier anders dan bij 01, dus haal ze niet door elkaar.

1. Schud de fles voor gebruik en spray het totale oppervlak vochtig vanaf 10 tot 15 cm.
2. Verdeel het gelijkmatig met een schone zachte borstel.
3. Laat het intrekken en herhaal stap 1 en 2 na 20 minuten één keer.
4. Neem na opnieuw 20 minuten het overtollige, niet ingetrokken product af met een absorberende doek, zodat het egaal is zonder druppels. Droog ook metaal en rubber.
5. Laat 24 uur drogen op kamertemperatuur en boen dof geworden leer daarna op met een droge zachte doek.

Reken op ongeveer 25 ml per paar lage schoenen en 50 ml per paar laarzen. Een fles van 150 ml doet dus ongeveer zes paar lage schoenen of drie paar laarzen. Niet gebruiken op lakleer en op gevet leer. Lakleer heeft een gesloten laklaag waar niets in trekt, en gevet leer is al met vet of was verzadigd.

Combinaties van leer en stof

Veel sneakers en nette schoenen zijn een mix: een leren neus met een textielen zijkant, of leer met een suède inzet. Bestaat de schoen uit leer plus absorberende delen, dan neem je Protector 02, want die is geschikt voor die combinatie. Bestaat de schoen uitsluitend uit absorberende materialen, dan is 01 de juiste keuze. In het kort: is er leer in het spel, dan 02, tenzij dat leer lak of gevet is.

Vergeet de naden, de tong en de zoolrand niet

Water komt zelden dwars door het materiaal naar binnen. Het komt binnen langs de stiknaden, bij de overgang van bovenwerk naar zool, en via de tong als die niet is doorgestikt. Precies daar spuiten de meeste mensen te weinig.

• Loop met de spray bewust langs elke naadlijn en laat de nevel in de naad trekken.
• Sla de tong open en behandel ook de zijkanten die normaal onder de veters verdwijnen.
• Neem de rand waar bovenwerk en zool elkaar raken mee, dat is bij regen de eerste plek die nat wordt.
• Metalen veterogen, haken en rubberen delen neem je na het sprayen af, daar hoort de laag niet te blijven zitten.

Hoe vaak moet je het herhalen?

Reken op elke 3 maanden bij schoenen die je regelmatig draagt. De beschermlaag zelf slijt niet uit zichzelf, maar wel door mechanische belasting: lopen, schuren, borstelen en schoonmaken. Draag je een paar dagelijks in weer en wind, dan zit je aan de korte kant van die termijn. Een paar dat vooral in de kast staat, houdt het langer vol.

Twijfel je? Doe de watertest. Laat een druppel water op de neus vallen. Blijft die als een bolletje staan, dan ligt de laag er nog. Trekt hij in en wordt de plek donker, dan is het tijd voor een nieuwe behandeling. Doe die test op een schone schoen, want een laagje vuil geeft een vals resultaat.

Het slimste moment om te beginnen is zodra een paar nieuw is. Op nieuw materiaal hecht de laag het best, en je hebt nooit meer te maken met de eerste vlek die er al in zat voordat je eraan dacht. Een eerdere behandeling met andere impregneermiddelen kan de werking trouwens negatief beïnvloeden.

Zoutranden en witte kringen: zo krijg je ze weg

Typisch winterprobleem. Strooizout lost op in smeltwater, trekt met dat water het materiaal in en blijft achter als het vocht verdampt. Wat overblijft is een witte, kringvormige rand, meestal onderaan de schoen en langs de zoolrand. Suède, nubuck en textiel laten het het duidelijkst zien, maar leer krijgt het net zo goed.

Wacht er niet mee. Hoe langer het zout in de vezel zit, hoe hardnekkiger de rand en hoe groter de kans dat het materiaal er stug van wordt.

1. Absorberend materiaal. Borstel eerst het droge zout eraf. Reinig daarna met Deep Clean Solution 03 en een met lauw water bevochtigde borstel tot er schuim ontstaat, en wrijf droog met een schone doek. Behandel het hele paneel of het hele schoendeel, tot aan een naad, anders ruil je de zoutrand in voor een schoonmaakrand. Herhaal zo nodig en laat daarna minimaal 24 uur drogen, want de reiniger blijft in die periode diep in de vezels actief.
2. Leer. Neem de rand af met een licht vochtige microvezeldoek en werk over de hele schoen, niet alleen op de vlek. Laat rustig drogen op kamertemperatuur.
3. Opnieuw beschermen. Zout en schrobben zijn allebei belastend, dus breng na het drogen een verse laag protector aan. Anders zit de volgende rand er na één winterse wandeling weer in.

Wat je bij zoutranden niet moet doen: heet water gebruiken, azijn proberen, de schoen in de wasmachine stoppen of hem bij de verwarming zetten om het sneller te laten drogen. Alle vier vergroten ze de kans op kleurverschil, kringen en stug materiaal.

Natte schoenen: eerst drogen, dan pas behandelen

Impregneren op een natte schoen werkt niet. De vezels zitten vol water, dus er kan niets meer in. Sla je die stap over, dan heb je vooral spray verspild.

1. Haal de veters los en de inlegzool eruit, en sla de tong helemaal open.
2. Prop de schoen los op met krantenpapier en ververs dat na een paar uur. Los opgepropt, niet aangestampt, anders vervormt de schoen.
3. Zet hem op een luchtige plek op kamertemperatuur, uit de zon en weg van de verwarming. Directe hitte laat lijm loslaten, maakt schuimzolen bros en doet leer verharden en scheuren.
4. Reken op minstens 24 uur, bij doorweekte laarzen langer. Pas als de binnenkant droog aanvoelt ga je verder met reinigen en beschermen.

Vijf hacks die je beter kunt overslaan

• Schoenen waterdicht maken met een kaars. De klassieke internetvondst: kaarsvet over het materiaal wrijven en er met een föhn overheen. Op suède, nubuck, canvas en mesh geeft dat vette, donkere plekken die je er niet meer uit krijgt, het sluit de vezels af zodat de schoen niet meer ademt, en de hitte die je erbij nodig hebt is precies wat je bij lijm en schuimzolen wilt vermijden.
• Haarlak. Geeft een plakkerige film die stof aantrekt, en verdwijnt bij de eerste regenbui.
• WD-40 of andere olie. Olie en absorberend materiaal is een blijvende vlek, en het trekt vuil aan in plaats van het af te stoten.
• Plastic zakken of tape over de schoen. Houdt water buiten en zweet binnen. Je komt met natte voeten aan, alleen dan van de andere kant.
• Twee lagen spray zonder wachttijd. De tussenpoos is geen etiquette maar chemie: de eerste laag moet zich kunnen binden voordat de tweede erop komt. Bij Protector 01 is dat 10 minuten, bij 02 twintig.

Per schoen: waar je op moet letten

Sneakers

Mesh, canvas en textiel drinken water als een spons en zijn juist heel dankbaar voor een beschermlaag. Protector 01, twee lagen, en vergeet de zoolrand niet. Zit er suède op, lees dan ook suède schoenen schoonmaken voor de reinigingsstap.

Suède laarzen en UGGs

Suède is het materiaal waar water het snelst een blijvende rand achterlaat, dus hier verdien je de behandeling het snelst terug. Voor UGGs staat de volledige aanpak in UGGs waterproof maken, en de spray met borstel zit in de UGG Protect Kit. De bredere uitleg over preventie op suède vind je in suède beschermen.

Birkenstocks en open modellen

Het suède voetbed is bij open modellen het kwetsbaarste onderdeel, en dat ligt bloot. De aanpak per onderdeel staat in Birkenstocks beschermen.

Leren nette schoenen en herenschoenen

Protector 02, met de langere tussentijden en de afneemstap. Voor het schoonmaken en het onderhoud eromheen is er leren schoenen schoonmaken.

Wandelschoenen

Hier gelden twee waarschuwingen. Heeft de schoen een waterdicht membraan, dan repareer je dat niet met een spray: een spray werkt op het buitenmateriaal, niet op de laag daarbinnen. Lekt een membraanschoen echt, dan is dat een garantie- of vervangingsvraag. En is het bovenwerk gevet of gewaxt leer, wat bij stevige bergschoenen vaak zo is, dan is Protector 02 niet het juiste product. Twijfel je of je leer gevet is? Wrijf met je duim over een onopvallend plekje: wordt het glanzend en donkerder en voelt het licht vettig, dan is het gevet leer. Bij suède of nubuck bovenwerk kun je gewoon 01 gebruiken.

Wanneer je beter een specialist inschakelt

Bij een lekkend membraan, bij losgelaten lijmnaden na doorweekt raken, bij leer dat na het drogen hard en gebarsten is en bij zoutranden die na twee zorgvuldige reinigingsrondes niet weggaan, houdt verzorging op en begint reparatie. Een schoenmaker of het merk zelf kan dan meer dan een spray. Dat geldt ook voor dure laarzen waar je zelf niet aan durft te beginnen: één keer laten doen is goedkoper dan één keer verkeerd doen.

Veelgestelde vragen

Kort samengevat

Schoenen waterdicht maken is in de praktijk schoenen waterafstotend maken, en dat is voor dagelijks gebruik precies wat je nodig hebt. Maak de schoen eerst schoon met Deep Clean Solution 03 en een borstel, laat hem 24 uur drogen, en kies dan op materiaal: Premium Protector 01 voor suède, nubuck en textiel, of Premium Protector 02 voor leer en kunstleer, met uitzondering van lakleer en gevet leer. Twee lagen, de naden mee, 24 uur drogen en elke 3 maanden herhalen. Alle beschermsprays op een rij staan in de collectie beschermen.